Poznański Festiwal Nauki i Sztuki

XXVIII edycja Festiwalu w Oddziale Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu odbyła się w środę, 9 kwietnia 2025 r. w Pałacu Działyńskich – siedzibie Oddziału Polskiej Akademii Nauk Oddział w Poznaniu, Stary Rynek 78/79.

Myśl przewodnia tegorocznego festiwalu to ODPOWIEDZIALNOŚĆ. W czasie dnia festiwalowego zapraszamy na wspólne odkrywanie świata nauki.

Organizatorzy

Wydarzenia z ramienia Oddziału PAN w Poznaniu są przygotowywane we współpracy z placówkami PAN, takimi jak:

• Instytut Chemii Bioorganicznej PAN w Poznaniu
• Poznańskie Centrum Superkomputerowo -Sieciowe przy ICHB PAN w Poznaniu
• Instytut Dendrologii PAN  w Kórniku
• Instytut Genetyki Człowieka PAN w Poznaniu
• Instytut Genetyki Roślin PAN w Poznaniu
• Instytut Fizyki Molekularnej PAN w Poznaniu
• Biblioteka Kórnicka PAN

Program Festiwalu

Odpowiedzialność za przyrodę – Instytut Dendrologii PAN w Kórniku

Poznajemy rośliny naszych lasów (dr Katarzyna Rawlik, dr inż. Sonia Paź-Dyderska)

W trakcie zajęć zapoznamy się z roślinami różnych lasów naszej strefy klimatycznej. Wspólnie przy pomocy uproszczonego klucza oznaczymy gatunki tych roślin, zmierzymy ich cechy (wysokość, powierzchnia liści, twardość liści). Określimy również czym różnią się środowiska w których występują (m.in. pH gleby).

Skąd w Polsce kasztanowce? Historia roślin ukryta w genach (dr Łukasz Walas)

Rośliny od wieków wędrują razem z ludźmi. Niektóre z obcych gatunków są z nami od tak dawna, że nie zdajemy sobie sprawy skąd tak naprawdę pochodzą. Dzięki wykorzystaniu metod genetycznych i biogeografii, można prześledzić ich historię. Podczas wykładu poznamy lepiej pochodzenie i historię kilku różnych gatunków roślin, takich jak kasztanowiec czy lilak. Dowiemy się, jakie metody mogą być użyte do tego celu i dlaczego takie badania mogą pomóc nam w
ochronie zarówno roślin uprawnych, jak i gatunków rodzimych.

Odpowiedzialność za nowe odkrycia medyczne – Instytut Chemii Bioorganicznej PAN

Sekrety Laboratorium – Nauka na Żywo (dr Dorota Jakubczyk, dr Grzegorz Framski, mgr Adrian Rüfli)

Jak wygląda praca naukowca? Skąd biorą się nowe leki? Nasz pokaz chemiczny zabierze widzów w fascynującą podróż do świata nauki, odsłaniając kulisy codziennej pracy w laboratorium. Za pomocą efektownych eksperymentów pokażemy, jak odkrywamy tajemnice przyrody i wykorzystujemy zdobytą wiedzę do tworzenia nowych leków. Uczestnicy na własne oczy przekonają się, jak nauka łączy kreatywność i pasję w dążeniu do przełomowych odkryć.
Odpowiedzialność za sposób wykorzystania odkrywanych zjawisk fizycznych

Temperaturowy zawrót głowy – azotowe szaleństwo – Instytut Fizyki Molekularnej PAN

Jak temperatura wpływa na nasz świat i jak możemy ją badać oraz wykorzystywać w różnych dziedzinach nauki i technologii? (dr hab. Iwona Olejniczak prof. IFM PAN, dr hab. inż. Dorota Dardas, dr inż. Arkadiusz Frąckowiak)

Ponieważ nie możemy „zobaczyć” temperatury w dosłownym znaczeniu, pokażemy Wam w jaki sposób możemy obserwować jej skutki i zjawiska, które powstają
w wyniku ekstremalnych warunków. Ciekły azot, z jego ekstremalnie niską temperaturą, to doskonały przykład materiału, który może wywołać „temperaturowy zawrót głowy” – pokażemy Wam pary, wulkany, konstrukcje i destrukcje! Będzie się działo! Azotowe szaleństwo zaprasza Was do nauki poprzez zabawę!

Odpowiedzialność za wykorzystanie nauki do ochrony plonów uprawnych  – Instytut Genetyki Roślin PAN

Od Nasiona do Plonu. Grzybowi sabotażyści w akcji (dr Katarzyna Czepiel, dr Katarzyna Czyż, dr inż. Monika Mokrzycka, dr Karolina Sobańska, dr inż. Monika Urbaniak)

Podczas Naszej prezentacji chcielibyśmy zaprosić Was do fascynującego świata roślin uprawnych. Wspólnie przyjrzymy się cechom fenotypowym roślin, które wpływają na wydajność plonowania. Pod lupę weźmiemy zagrożenia czyhające na uprawy roślinne. Zastanowimy się także jakie konsekwencje dla rolnictwa niesie zakażenie roślin uprawnych grzybami patogenicznymi. A co za tym idzie – wpływowi chorób grzybowych na zdrowie i życie człowieka. W pierwszej części skupimy się na identyfikacji kluczowych cech fenotypowych, które mają bezpośredni wpływ na wielkość i jakość plonów rolniczych. Poznamy metody statystyczne służące do ich oceny. W drugiej natomiast przyjrzymy się grzybom, które mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie dla upraw rolniczych. Poznamy najważniejsze gatunki grzybów patogenicznych oraz ich budowę, którą będziemy mogli podziwiać na szalkach oraz zdjęciach. Każdy uczestnik będzie mógł wykazać się swoją zdolnością obserwacji i analizy przyjmując rolę małego agronoma i wziąć udział w quizie z nagrodami.

Odpowiedzialność za zdrowie – Instytut Genetyki Człowieka PAN

Po nitce do kłębka czyli jak zapakować DNA? (Magdalena Żurawek, Iwona Ziółkowska-Suchanek, Daniel Sikora, Greta Sawicz)

Genetyczne układanki czyli od DNA do chromosomów. To wydarzenie poświęcimy poznaniu tajemnicy dziedziczenia różnych cech, takich jak odcień włosów czy kolor oczu. Będziemy zgłębiać tajemnice kodu genetycznego. Rozwikłamy zagadkę czym jest DNA i poznamy jego budowę. Poszukamy też DNA w komórkach budujących organizmy żywe. Dowiemy się co to są chromosomy, jakie mogą być ich rodzaje i ile ich jest w komórce. Zapraszamy do szyfrowania przy pomocy kodu
genetycznego swoich tajemnic, a przy okazji zrobienia imiennej bransoletki oraz do stworzenia niepowtarzalnego chromosomu, kodującego cechy Twojego wyglądu.

Trening białych krwinek czyli jak działają szczepionki? (Katarzyna Iżykowska, Alicja Rabiasz, Joanna Jurczak, Kornelia Czarnecka, Łukasz Skibiński)

Czy wiesz, że w Twój organizm codziennie patrolują miliony strażników? To białe krwinki, które z precyzją najlepszych detektywów tropią i szukają wirusów i bakterii, które są zagrożeniem dla naszego zdrowia. Na naszym stoisku dowiesz się jakie znaczenie dla naszej odporności i walki z zarazkami mają białe krwinki, a co więcej pokażemy Ci jak naukowcy opracowują specjalne przeznaczone dla nich programy treningowe. To co ? Jesteś ciekawy jak działają szczepionki i dlaczego są ważne dla naszego zdrowia? Dzięki zabawie z slime’ami i koralikami, uczestnicy przekonają się jak trudne zadanie ma organizm, do którego wtargnął wirus oraz jak w prosty sposób (dzięki szczepieniom) ułatwić mu walkę z intruzem. Zobacz przyciągające się w wodzie klocki – wirusy i przeciwciała, które symulują pracę układu odpornościowego, udowadniając jak ważnym ogniwem odpowiedzi immunologicznej są przeciwciała.

Odpowiedzialność za nowe technologie – Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe przy ICHB PAN

Superbohaterowie dla nauki – popularyzacja technologii kwantowych (dr Magdalena Baranowska-Szczepańska, Arkadiusz Margraf, Anna Gembara, Joanna
Koza)

PCSS zaprosi uczestników festiwalu do obejrzenia krótkiego filmu wprowadzającego w świat kwantowy. Zaprezentowana zostanie gra kwantowa w formie planszowej (autorstwa jednego z naszych inżynierów), która w bardzo przystępny sposób pomoże odkryć graczom tajniki komputerów kwantowych. Poza tym zostaną zaprezentowane interaktywne komiksowe zabawy (3 różne tematy i 3 gry po ok. 10 min) z udziałem superbohaterów z komiksów, w której poruszone zostaną tematy związane z wykorzystaniem technologii kwantowej w różnych obszarach (m.in. przyroda, centrum miasta).

Odpowiedzialność za skarby kultury i historii – Biblioteka Kórnicka PAN w Kórniku

W pracowni introligatorskiej (Małgorzata Potocka, Grzegorz Kubacki, Justyna Kieslich)

Zapraszamy na zajęcia, podczas których uchylimy drzwi do fascynującego świata dawnych ksiąg rękopiśmiennych i drukowanych. Dowiemy się, jak wyglądała książka papirusowa, gliniana i woskowa. Zajrzymy do skryptorium i pracowni drukarza, by zobaczyć, w jak wielkim trudzie powstawały dawne księgi. Dotkniemy narzędzi pisarskich oraz prawdziwych średniowiecznych pergaminów.

Czytelnia dawniej i dziś (Krzysztof Rataj, Marcelina Kilińska)

Zapraszamy na zajęcia, podczas których wybierzemy się w podróż w czasie – odwiedzimy czytelnię, czyli miejsce, w którym udostępnia się książki, ale nie tylko. Pokażemy, w jaki sposób korzystać z kart katalogowych i wyjaśnimy, jak działają czytniki mikrofilmów. Dowiemy się również, czy czytelnia zmieniała się przez lata i co oferuje dzisiaj.